Xử lý rơm rạ tại ruộng, giảm 15 - 25% chi phí sản xuất

Giảm 20 - 30% lượng phân NPK

Sau mỗi vụ thu hoạch, trên nhiều cánh đồng ở Đồng Tháp vẫn còn không ít nông dân giữ thói quen đốt rơm rạ để làm sạch ruộng nhanh, chuẩn bị cho vụ mới. Tuy nhiên, cách làm này không chỉ gây ô nhiễm môi trường mà còn phá vỡ hệ sinh thái đất - yếu tố nền tảng quyết định năng suất và chất lượng cây trồng.

Đất nông nghiệp là “nhà máy sinh học” sống động với sự hiện diện của vi khuẩn, nấm, xạ khuẩn, tảo, tuyến trùng và giun đất. Những vi sinh vật này đóng vai trò phân giải chất hữu cơ, cố định đạm, khoáng hóa dinh dưỡng và tạo mùn, giúp đất tơi xốp, giàu dinh dưỡng.

Việc đốt rơm rạ đồng nghĩa với việc xóa sổ nguồn thức ăn tự nhiên của hệ vi sinh vật, khiến đất ngày càng suy thoái, chai cứng, phụ thuộc nhiều hơn vào phân bón hóa học.

Trong khi đó, mô hình xử lý rơm rạ bằng chế phẩm vi sinh ngay tại ruộng đang chứng minh hiệu quả rõ rệt. Rơm rạ không còn là phế phẩm mà trở thành nguồn phân hữu cơ quý giá, góp phần xây dựng nền nông nghiệp tuần hoàn.

Theo đánh giá của ngành nông nghiệp Đồng Tháp, chi phí sản xuất khi áp dụng mô hình này giảm từ 15 - 25% so với canh tác truyền thống, tùy mức độ áp dụng và điều kiện từng vùng.

Ông Lê Văn Chấn, Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và BVTV Đồng Tháp cho biết, hiện nay các dòng chế phẩm vi sinh mới có khả năng phân hủy rơm rạ trong điều kiện yếm khí, phù hợp với đồng ruộng còn ướt sau thu hoạch.

Chỉ sau 3 - 5 ngày, hơn 50% lượng rơm rạ đã được phân hủy, giúp giảm nhanh tình trạng ngộ độc hữu cơ khi xuống giống vụ mới. Nông dân chỉ cần phun chế phẩm ngay khi rơm còn ướt. Sau vài ngày có thể làm đất bình thường, ruộng không còn mùi hôi, cây lúa phát triển khỏe hơn.

Vụ hè thu là vụ sản xuất nhiều rủi ro nhất do thời tiết nắng nóng, mưa thất thường, sâu bệnh phát sinh mạnh và chi phí tăng cao... Trong bối cảnh giá phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và nhiên liệu liên tục tăng, việc giảm chi phí đầu vào trở thành yêu cầu cấp thiết.

Ông Trăn Tâm, nông dân canh tác 6,8ha lúa tại xã Tam Nông, tỉnh Đồng Tháp chia sẻ: “Trước đây tôi đốt rơm cho nhanh, nhưng vài vụ gần đây chuyển sang dùng chế phẩm vi sinh, thấy rõ đất tơi hơn, lúa bén rễ nhanh, ít bị vàng lá đầu vụ. Đặc biệt, tôi giảm được khoảng 20% lượng phân hóa học mà năng suất vẫn ổn định”.

Theo ngành chuyên môn, lượng dinh dưỡng từ rơm rạ sau khi phân hủy có thể giúp nông dân giảm từ 20 - 30% lượng phân NPK. Đây là con số đáng kể trong bối cảnh chi phí vật tư ngày càng tăng.

Không chỉ giảm chi phí, việc sử dụng chế phẩm vi sinh còn giúp hạn chế sâu bệnh nhờ hệ vi sinh vật có lợi phát triển, tạo “lá chắn sinh học” cho cây lúa. Đồng thời đất được cải tạo dần qua từng vụ, tăng khả năng giữ nước, giữ phân và chống chịu tốt hơn với điều kiện thời tiết cực đoan.

Ông Nguyễn Văn Hùng, Giám đốc HTX Dịch vụ nông nghiệp Thắng Lợi (xã Mỹ Quí, tỉnh Đồng Tháp) là một trong nhiều HTX tham gia Đề án 1 triệu hecta lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại địa phương cho biết, thời gian qua việc áp dụng kỹ thuật xử lý rơm rạ bằng vi sinh kết hợp bón phân hữu cơ đã giúp HTX giảm chi phí sản xuất đáng kể.

Trước đây, mỗi vụ lúa HTX và xã viên luôn quan tâm vấn đề phải đầu tư nhiều phân hóa học và thuốc BVTV. Nay tận dụng rơm rạ tại chỗ, chi phí giảm rõ rệt, trong khi chất lượng hạt lúa được nâng lên, dễ đáp ứng yêu cầu thị trường xuất khẩu. Đây là hướng đi phù hợp với sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp.

Rơm rạ - mắt xích quan trọng trong nông nghiệp tuần hoàn

Không chỉ có hiệu quả kinh tế, mô hình xử lý rơm rạ bằng chế phẩm vi sinh còn góp phần quan trọng vào mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính - một trong những yêu cầu cấp bách của ngành nông nghiệp hiện nay.

Theo Chi cục Trồng trọt và BVTV Đồng Tháp, việc không đốt rơm rạ giúp giảm đáng kể lượng khí CO₂ và các khí độc hại phát thải ra môi trường. Khi rơm rạ được tái sử dụng, lượng phân hóa học giảm theo, kéo theo giảm phát thải từ quá trình sản xuất và sử dụng phân bón.

Đây chính là mắt xích quan trọng trong nông nghiệp tuần hoàn. Phụ phẩm từ cây lúa được quay vòng, tái sử dụng ngay trên đồng ruộng, vừa giảm chi phí, vừa bảo vệ môi trường.

Ngoài ra, rơm rạ còn có thể được tận dụng để trồng nấm rơm, sau đó phần bã tiếp tục phối trộn với phân chuồng tạo thành phân hữu cơ bón lại cho ruộng. Chu trình khép kín này không chỉ gia tăng giá trị mà còn tạo thêm nguồn thu cho nông dân.

Tại Đồng Tháp, mô hình sử dụng rơm rạ làm phân hữu cơ đã được triển khai trên hàng ngàn hecta đất sản xuất, bao gồm lúa, cây ăn trái và rau màu. Kết quả bước đầu rất tích cực, đất tơi xốp hơn, cây trồng sinh trưởng tốt, năng suất ổn định.
Nguồn: Báo nông nghiệp và môi trường
Link:https://nongnghiepmoitruong.vn/xu-ly-rom-ra-tai-ruong-giam-15--25-chi-phi-san-xuat-d806823.html
Đăng bài: Phòng khoa học công nghệ và cứu hộ nông nghiệp