Nuôi sâu canxi: Lợi ích cho nhà nông

Tại nhiều địa phương, mô hình nuôi sâu canxi đơn giản, đang mở ra hướng xử lý chất thải thân thiện môi trường, phù hợp với sản xuất nông hộ và nông nghiệp tuần hoàn.

Sâu canxi là tên thường gọi của ấu trùng ruồi lính đen. Thay vì bỏ đi hoặc đốt, chôn lấp các loại rác hữu cơ, người dân có thể đưa nguồn phụ phẩm này vào các khay, bể xi măng hoặc khu nuôi nhỏ để làm thức ăn cho sâu.

Điểm đáng chú ý của mô hình, là không đòi hỏi diện tích lớn. Nhiều hộ có thể tận dụng nhà kho, chuồng cũ, nhà phụ hoặc một phần diện tích trong khu sản xuất để triển khai.

Theo số liệu tổng hợp từ dự án “Tuyên truyền, vận động nông dân xử lý rác thải” của Viện Giải pháp Kỹ thuật Nông nghiệp Bền vững - Hội Nông Dân Việt Nam giai đoạn 2021 – 2025 triển khai tại Tuyên Quang 8 tỉnh: Hà Nội, Hải Phòng, Hưng Yên, Thanh Hóa, Nghệ An, Vĩnh Long, Đồng Tháp, với diện tích nuôi trung bình tại khảo sát khoảng 9,3 m²/hộ; mỗi năm một hộ có thể nuôi khoảng 5,5 lứa và xử lý gần 5 tấn phụ phẩm hữu cơ.

Nguồn phụ phẩm dùng để nuôi sâu khá đa dạng, từ rau củ quả thải, thức ăn thừa, bã đậu, bã bia đến một số chất thải hữu cơ trong chăn nuôi. Trước đây, những loại phụ phẩm này thường bị đổ bỏ, chôn lấp hoặc đốt ngoài đồng, vừa lãng phí vừa gây ô nhiễm. Khi được đưa vào mô hình nuôi sâu canxi, chúng trở thành nguồn nguyên liệu đầu vào có ích.

Sau quá trình nuôi, hộ dân thu được hai sản phẩm chính, là sâu canxi tươi và phân sâu. Sâu canxi có hàm lượng đạm và chất béo cao, có thể dùng làm thức ăn cho gà, vịt, cá và một số vật nuôi khác.

Nhờ đó, người chăn nuôi có thể giảm một phần chi phí thức ăn công nghiệp. Trong khi đó, phân sâu có thể sử dụng làm phân hữu cơ, giúp cải tạo đất và giảm nhu cầu dùng phân bón hóa học.

Không chỉ mang lại lợi ích kinh tế, mô hình này còn góp phần giảm phát thải khí nhà kính trong sản xuất nông nghiệp. Khi phụ phẩm hữu cơ được xử lý tại chỗ bằng sâu canxi, lượng rác phải đem chôn lấp hoặc đốt giảm xuống.

Đồng thời, việc tận dụng sâu làm thức ăn chăn nuôi và phân sâu làm phân bón cũng giúp thay thế một phần thức ăn công nghiệp, phân bón hóa học.

Kết quả khảo sát tại 8 tỉnh cho thấy, trung bình mỗi hộ có thể sản xuất khoảng 894 kg sâu canxi và 1.241 kg phân sâu mỗi năm. Mức giảm phát thải ước tính đạt khoảng 1,032 tấn CO₂ tương đương/hộ/năm, tùy điều kiện từng địa phương.

Bà Nguyễn Thị Vĩnh An – cán bộ dự án đánh giá, mô hình nuôi sâu canxi phù hợp với điều kiện sản xuất nông hộ, yêu cầu đầu tư thấp, kỹ thuật đơn giản và có khả năng tận dụng hiệu quả phụ phẩm nông nghiệp tại địa phương.

Kết quả đánh giá cho thấy, mức giảm phát thải dao động khoảng 0,586–1,971 tCO₂e/hộ/năm tùy theo quy mô và điều kiện triển khai, đây được xem là một giải pháp có tiềm năng, góp phần thúc đẩy nông nghiệp tuần hoàn và giảm phát thải khí nhà kính trong khu vực nông thôn.
 

Hiệu quả của mô hình cũng khác nhau giữa các vùng. Tại những nơi có khí hậu nóng ẩm ổn định như Vĩnh Long, Đồng Tháp, chu kỳ nuôi sâu ngắn hơn, số lứa trong năm nhiều hơn nên lượng phụ phẩm xử lý và sản phẩm thu được cao hơn.

Trong khi đó, ở một số tỉnh phía Bắc, thời tiết lạnh vào mùa đông có thể làm giảm số lứa nuôi, nhưng người dân vẫn có thể điều chỉnh thời điểm nuôi hoặc bố trí khu nuôi phù hợp để hạn chế ảnh hưởng.

Tại Hải Phòng, mô hình nuôi sâu canxi đã được triển khai ở một số hộ dân khi sâu được nuôi trong các ô, bể đơn giản, phù hợp với điều kiện nông hộ, không cần hệ thống quá phức tạp.

Từ một mô hình xử lý rác hữu cơ, nuôi sâu canxi đang mở ra hướng đi thiết thực cho nông nghiệp tuần hoàn ở nông thôn. Rác thải được tận dụng, chi phí chăn nuôi giảm, đất đai có thêm nguồn phân hữu cơ, còn môi trường được cải thiện.

Đây là cách làm nhỏ nhưng nếu được nhân rộng, có thể góp phần thay đổi thói quen xử lý phụ phẩm nông nghiệp tại nhiều địa phương.
Nguồn: https://dantocphattrien.vietnamnet.vn/nuoi-sau-canxi-loi-ich-cho-nha-nong-75517.html